Eng sodda tushuntirish
Algoritm — robotga berilgan juda aniq ko‘rsatmalar. Robot hech narsani “o‘zi tushunib” olmaydi, shuning uchun har qadamni tartib bilan bajaradi. Blok-sxema shu ko‘rsatmalarni rasmlar bilan ko‘rsatadi.
Asosiy qoidalar
- Ketma-ket algoritm qadamlarni birin-ketin bajaradi.
- Shartli algoritm “agar ... bo‘lsa” orqali yo‘l tanlaydi.
- Takrorlanish sikl deyiladi; shart rost bo‘lib turgan paytda qadamlar qayta bajarilishi mumkin.
- Blok-sxemada romb odatda shart, to‘rtburchak amal, parallelogramm kiritish/chiqarish.
Masalani qanday yechamiz?
- Boshlang‘ich qiymatlarni yoz.
- Shartni tekshir.
- Faqat tanlangan yo‘ldagi amallarni bajar.
- Sikl bo‘lsa, har aylanishdan keyin qiymatlarni jadvalda yangila.
Misollar
- S=0, i=1; i≤5 bo‘lsa S=S+i → 1+2+3+4+5=15.
- A>B shartida faqat rost bo‘lsa A ga tegishli yo‘l bajariladi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Sikl oxiridagi i=i+1 kabi qadamni unutish.
- “≤” bilan “<” ni bir xil deb o‘qish.
Olimpiada uchun eslab qol
- Sikl masalasida kichik jadval: i | S tuzib borish eng ishonchli usul.
2025 testida qayerda uchragan?
9-sinf
#5 · 0.9 ball · javob C
A, B, C qiymatlarini shartlar orqali taqqoslaydigan algoritm natijasi.
#23 · 2.6 ball · javob B
S=0, i=1 dan i<=5 gacha yig‘uvchi blok-sxema natijasi.
10-sinf
#5 · 0.9 ball · javob B
1..10 oralig‘idagi juft sonlar yig‘indisini hisoblaydigan algoritm.
#23 · 2.6 ball · javob A
S=S+2*i takrorlanadigan blok-sxema natijasini topish.
11-sinf
#5 · 0.9 ball · javob C
1 dan 10 gacha sonlar yig‘indisini hisoblaydigan algoritm natijasi.
#23 · 2.6 ball · javob B
P=1,i=5 dan P=P*i va i=i-1 blok-sxema natijasi.