Eng sodda tushuntirish
Kompyuter harfning o‘zini emas, uning raqamli kodini saqlaydi. Bit esa 0 yoki 1 bo‘lishi mumkin. n bit bilan 2^n xil holatni kodlash mumkin.
Asosiy qoidalar
- n bit → 2^n xil kod.
- N ta obyekt uchun minimal n: 2^n ≥ N bo‘ladigan eng kichik n.
- ASCII belgilarni sonli kodlar bilan ifodalaydi.
- Matn hajmida “1 belgi = 1 byte” kabi shart berilsa aynan shu shartdan foydalaniladi.
Masalani qanday yechamiz?
- Obyektlar sonini N deb ol.
- 2^n qiymatlarni 1,2,4,8,16,32,64,128... tarzida tekshir.
- N dan kam bo‘lmagan birinchi quvvatning n ini ol.
Misollar
- 90 ishchini kodlash: 2^6=64 yetmaydi, 2^7=128 yetadi → 7 bit.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- N=90 bo‘lsa 90 bit kerak deb o‘ylash.
- 2^n > N shartida tenglik ham yetarli ekanini unutish.
Olimpiada uchun eslab qol
- 2 ning darajalarini 1 dan 1024 gacha yodlash ko‘p masalani tezlashtiradi.
2025 testida qayerda uchragan?
10-sinf
#27 · 2.6 ball · javob A
ASCII jadvalidagi qator/ustun bo‘yicha “b” harfining o‘nlik kodini aniqlash.
11-sinf
#27 · 2.6 ball · javob C
90 ishchini ikkilik kodlash uchun minimal bitlar sonini topish.