IOInformatika Olimpiada
O‘quvchi
Bosh sahifa/Kompyuter qurilmalari va xotira
Mavzu darsi

Kompyuter qurilmalari va xotira

Kiritish/chiqarish qurilmalari, RAM, ROM, HDD/SSD va tashqi xotira.

100mashq
AI
Biror joyi tushunarsiz bo‘lsa, savol yonidagi AI Tutor’dan foydalaning.

Hint javobni ochmaydi. “Tushuntir” sizning xatongizni tahlil qiladi. “Chuqur o‘rgan” esa AIni mikro-dars va ketma-ket mashqlar beradigan repetitor rejimiga o‘tkazadi.

Eng sodda tushuntirish

Kompyuterni katta bir ish stoli deb tasavvur qil. Klaviatura va sichqoncha unga gapirishga yordam beradi, monitor va printer esa uning javobini ko‘rsatadi. RAM — hozir ishlayotgan daftar, SSD/HDD esa javondagi uzoq saqlanadigan kitoblar.

Asosiy qoidalar

  • Kiritish qurilmasi kompyuterga ma’lumot beradi: klaviatura, sichqoncha, mikrofon, skaner.
  • Chiqarish qurilmasi natijani foydalanuvchiga beradi: monitor, printer, proyektor.
  • RAM tezkor va vaqtinchalik xotira; elektr o‘chsa undagi ishchi ma’lumot yo‘qoladi.
  • ROM odatda o‘zgarmas yoki kam o‘zgaradigan tizim ma’lumotlarini saqlaydi.
  • HDD, SSD, flesh-disk, CD/DVD — uzoq muddatli saqlash qurilmalari.

Masalani qanday yechamiz?

  1. Savolda qurilma nomini top.
  2. U ma’lumotni kompyuterga kiritadimi yoki natijani chiqaradimi, shuni aniqlang.
  3. Xotira bo‘lsa: vaqtinchalikmi (RAM) yoki doimiymi (SSD/HDD/ROM) deb ajrating.

Misollar

  • Mikrofon ovozni kompyuterga kiritadi → kiritish qurilmasi.
  • Printer qog‘ozga natija chiqaradi → chiqarish qurilmasi.
  • Dastur ishlayotgan paytda uning kerakli qismi RAMda turadi.

Ko‘p uchraydigan xatolar

  • SSD tez bo‘lsa ham RAM emas.
  • Monitor “ma’lumot ko‘rsatadi”, shuning uchun u kiritish emas, chiqarish qurilmasi.

Olimpiada uchun eslab qol

  • “Kiritadi” va “chiqaradi” fe’llariga diqqat qil.
  • RAM = tez + vaqtinchalik; SSD/HDD = doimiy saqlash degan qisqa eslab qolish usulidan foydalan.

2025 testida qayerda uchragan?

9-sinf
#1 · 0.9 ball · javob C

Kiritish qurilmasini aniqlash: printer, monitor, klaviatura, plotter.

#10 · 0.9 ball · javob C

ROM/CPU/RAM/CRT/SSD/LCD orasidan xotira qurilmalarini ajratish.

10-sinf
#1 · 0.9 ball · javob A

Chiqarish qurilmasini aniqlash: printer/sichqoncha/klaviatura/skaner.

#12 · 1.5 ball · javob A

Klaviatura, printer, sichqoncha, skaner, proyektor, mikrofon orasidan kiritish qurilmalari.

11-sinf
#1 · 0.9 ball · javob C

RAMning asosiy vazifasini aniqlash.

#12 · 1.5 ball · javob A

Flash, RAM, HDD, SSD, ROM, CD/DVD orasidan faqat tashqi xotirani tanlash.