Eng sodda tushuntirish
Model — haqiqiy narsaning o‘zi emas, uni tushunishga yordam beradigan soddalashtirilgan nusxa. O‘yinchoq samolyot — fizik model, formula — matematik model, chizma — grafik model.
Asosiy qoidalar
- Model real obyektning muhim xususiyatlarini saqlab, keraksiz tafsilotlarni soddalashtiradi.
- Fizik model — moddiy ko‘rinishdagi nusxa yoki maket.
- Matematik model — formula, tenglama yoki sonli bog‘lanish.
- Grafik model — rasm, diagramma, chizma.
- Algoritmik model — jarayon qadamlarini algoritm orqali ifodalash.
Masalani qanday yechamiz?
- Savolda model nimadan yasalgan yoki qanday ifodalanganini top.
- Formula bo‘lsa matematik, moddiy maket bo‘lsa fizik, chizma bo‘lsa grafik deb ajrat.
Misollar
- P=P0(1+r)^t — matematik model.
- Binoning kichraytirilgan maketi — fizik model.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Modelni real obyektning aynan o‘zi deb hisoblash.
Olimpiada uchun eslab qol
- “Qanday ko‘rinishda ifodalangan?” degan savol model turini topishga yordam beradi.
2025 testida qayerda uchragan?
9-sinf
#19 · 1.5 ball · javob B
Modellashtirish ta’rifini aniqlash.
10-sinf
#19 · 1.5 ball · javob B
Haqiqiy obyektning kichraytirilgan/kattalashtirilgan nusxasi model turini aniqlash.
11-sinf
#19 · 1.5 ball · javob A
P=P0(1+r)^t tenglamasi qaysi model turiga kirishini aniqlash.