IOInformatika Olimpiada
O‘quvchi
Bosh sahifa/Tarmoqlar, IP, subnet, URL va HTTP
Mavzu darsi

Tarmoqlar, IP, subnet, URL va HTTP

IPv4, subnetdagi hostlar, URL/domain/TLD, HTTP kodlari va web manzillar.

100mashq
AI
Biror joyi tushunarsiz bo‘lsa, savol yonidagi AI Tutor’dan foydalaning.

Hint javobni ochmaydi. “Tushuntir” sizning xatongizni tahlil qiladi. “Chuqur o‘rgan” esa AIni mikro-dars va ketma-ket mashqlar beradigan repetitor rejimiga o‘tkazadi.

Eng sodda tushuntirish

Internetni katta shaharga o‘xshat: IP — uy raqami, domen — eslab qolish oson bo‘lgan nom, URL esa aniq manzilga boradigan to‘liq yo‘l. HTTP esa brauzer bilan server gaplashadigan qoidalar.

Asosiy qoidalar

  • IPv4 32 bit va 4 ta 0..255 oktetdan iborat.
  • /30 subnetda 2^(32-30)=4 manzil, odatda 2 ta foydalaniladigan host.
  • Domenning eng o‘ng qismi TLD: .com, .uz va hokazo.
  • URL protokol + host + yo‘l kabi qismlardan tuzilishi mumkin.
  • HTTP 404 — sahifa/resurs topilmadi.

Masalani qanday yechamiz?

  1. IP bo‘lsa har oktet 0..255 ekanini tekshir.
  2. /n bo‘lsa jami manzil =2^(32-n), hostlar odatda undan network va broadcastni ayirganda chiqadi.
  3. Domen/TLD savolida nuqtalar bo‘yicha ajrat.
  4. HTTP kodini ma’nosi bilan bog‘la.

Misollar

  • 192.168.1.1 — to‘g‘ri IPv4; 192.168.300.1 — noto‘g‘ri.
  • www.support.microsoft.com ning TLDsi com.

Ko‘p uchraydigan xatolar

  • Subnetdagi jami manzil bilan foydalaniladigan host sonini bir xil deyish.
  • URL bilan oddiy fayl yo‘lini adashtirish.

Olimpiada uchun eslab qol

  • IPv4 uchun “4 bo‘lak, har biri 0..255” tekshiruvi juda tez.

2025 testida qayerda uchragan?

9-sinf
#3 · 0.9 ball · javob A

Berilgan manzillar orasidan URL/web manzilni aniqlash.

#18 · 1.5 ball · javob C

IPv4 manzil necha bitdan iboratligini aniqlash.

10-sinf
#3 · 0.9 ball · javob B

Berilgan variantlardan domen nomini tanlash.

#18 · 1.5 ball · javob A

Berilgan variantlardan to‘g‘ri IPv4 manzilni tanlash.

#20 · 1.5 ball · javob C

HTTP 404 status kodi ma’nosini aniqlash.

11-sinf
#3 · 0.9 ball · javob C

www.support.microsoft.com manzilida TLD domenni aniqlash.

#18 · 1.5 ball · javob A

172.16.0.0/30 tarmog‘ida foydalaniladigan host IP sonini topish.